Broj 1 - proleće leto 2013

Istorija sa merakom

Od Hanova i Mehana do Ekskluzivnih Restorana

Četvrtak, 13 Mart 2014 by
mehana - Kragujevac

Boriša Radovanović opisuje početke ugostiteljske delatnosti kod nas:
"Znamo da u Kragujevcu u vreme turske vladavine kafana u današnjem smislu nije bilo. One su nastajale postepeno. Prve kafane u Kragujevcu, gde se služila kafa i piće, nastajale su u mahalama naseljenim srpskim življem.
Za takvu jednu mahalu sa desne strane Lepenice izvori kažu da se zvala Višnjak. To je ujedno i prvi trag koji ukazuje da je srpskog stanovništva uopšte bilo u turskom Kragujevcu. To je deo grada oko današnje Stare ili Miloševe crkve"
, piše on.

Polazeći od prvih hanova (na turskom "kuća u kojoj se može i prenoćiti", ali i krčma i gostionica) koje su još u 16. veku kod nas za vreme Turaka mahom držali Cincari, Radovanović daje opise ovih objekata, preteča današnjih - ugostiteljskih.

Prve, "prave"kafane javljaju se u našem gradu u vreme kada je on prestonica Miloševe Srbije i "evidentira" da u trenutku kada Kragujevac ima 384 kuće u njemu postoje 72 kafane. Prve kragujevačke kafane nosile su imena po svojim vlasnicima. Bilo je kafana koje su radile samo po danu i zatvarale se u "pristojno vreme", ali i onih koje su već tada "radile po čitavu noć".


kafana - Kragujevac

U dokumentima kneževe kancelarije sačuvana je molba Koste Jovanovića za otvaranje kafane u Kragujevcu iz 1822. godine i to je prvi pisani dokument koji govori o ugostiteljskim objektima u našem gradu.
U "Kostinoj kafani" boravio je 1834. godine i francuski vicekonzul u Srbiji Dilo i ostavio trag o tome u svojim zapisima. Po njegovim rečima u usporedbi sa tadašnjim francuskim kafanama ova, naša, Kostina delovala mu je "veoma rđavo".

Posle Kostine, postoje zapisi da je postojala i Mitrićeva kafana (izgorela u velikom požaru 7. novembra 1834. godine - o čemu su iscrpno izveštavale "Novine srpske") i "Kneževa kafana", odnosno konak koji je za svoje potrebe 1837. godine podigao MIlošev brat gospodar Jevrem Obrenović.
Ovo zdanje (na mestu nekadašnjeg hotela "Dubrovnik" i sadašnje "Rajfajzen banke") će kasnije tokom godina imati različite namene od zgrade Liceja do Načelstva okruga Kragujevačkog i biće porušeno pred Prvi svetski rat.


kafana - stari Kragujevac

U to vreme , kao jedini Turčin, neophodan radi kneževe korespondencije sa Istanbulom, u Kragujevcu je držao kafanu i "Mula Salin".
Na mestu današnjeg "Zastavinog" solitera bila je i kafana "Sloga" u kojoj se nalazila i prva pošta a za ovaj objekat vezana je i legenda kako su Kragujevčani u njenim temeljima tridesetih godina prošloga veka tražili zlato a pronašli stari klozet.

Tagged under:
VRH